O Knjaževcu su mnogi pisali, mnogi putopisci prolazili su ovuda i ostavili brojne podatke. Nekada se zvao Gurgusovac, po golubovima ,,gurgusanima'' (Columba palumbus). Gurgusovac je bio poznat i po ozloglašenoj Gurgusovačkoj kuli, zatvoru za protivnike tadašnjeg režima. ,,Srpsku Bastilju'', kako su je mnogi zvali, srušio je i zapalio Miloš Obrenović 1859. godine. U njegovu čast, meštani Gurgusovac prozvaše Knjaževac. Knjaževac leži na katakombama koje su izgradili Turci radi svoje bezbednosti, jer je tadašnji Gurgusovac bio na razme i izme u Vidinskog pašaluka i Sofije.
Danas Knjaževac ima preko 25.000 stanovnika, zajedno sa osamdeset pet sela koja pripadaju teritoriji opštine. Knjaževac je varoš vinograda i kvalitenih vina, zanimljivih običaja i gostoljubivih ljudi.
Stara čaršija predstavlja najprepoznatljiviji deo Knjaževca. O idiličnom životu u malom gradu u Istočnoj Srbiji govore mnogi koji su tuda prolazili, spominjući Staru čaršiju sa posebnim divljenjem. Godine 1910. putujući na istok, čuveni arhitekta Le Corbusier posetio je Knjaževac. Inspirisan slikovitošću ulica i arhitekturom grada, napravio je crtež Knjaževca u tehnici Van Goga. Ovaj dragoceni dokument čuva se u Nacionalnom muzeju u Beogradu.
Godine 1969. reditelj Živojin Pavlović u Knjaževcu je snimio svoj čuveni film “Zaseda”. Neke od scena filma, u kome su igrali Ivica Vidović, Milena Dravić, Slobodan Aligrudić, ali i mnogi stanovnici Knjaževca, snimljene su u Staroj čaršiji. U novije vreme opština Knjaževac je ovekovečena u scenama filmova "Južni vetar", "Vreme smrti", "Vreme zla" i dr.
