Zaštićeno područje „Kosmaj“ nalazi se na teritoriji administrativnog područja Beograda, gradska opština Mladenovac – delovi katastarskih optšina Amerić, Koraćica i Velika Ivanča i gradske opštine Sopot – delovi katastarskih opština Rogača i Nemenikuće.

Prema Rešenju o stavljanju pod zaštitu prirodnog dobra „Kosmaj“, zaštićeno područje „Kosmaj“ stavljeno je pod zaštitu radi očuvanja i unapređenja živopisnih pejzažnih obeležja i primarnih predeonih vrednosti, strukture i kvaliteta šuma, raznovrsnosti i bogatstva biljnog i životinjskog sveta i staništa, kvaliteta voda, zemljišta i vazduha, dobara kulturne baštine i njihovih ambijenata, stvaranja uslova za održivi razvoj turizma, rekreacije i poljoprivrede, odnosno plansko uređenje i korišćenje prostora i izgradnju objekata za te namene.

Živi svet Kosmaja čini: 550 vrsta biljaka (u flori Kosmaja ima 30 reliktnih, 10 subendemičnih biljaka i 5 vrsta koje su prirodne retkosti), preko 300 vrsta gljiva, 24 vrste herpetofaune, 51 vrsta sisara, 96 vrsta ptica i veliki broj vrsta različitih insekata. Vegetacija Kosmaja predstavljena je sa četiri šumske i tri zeljaste biljne zajednice. Preko 70% površine same planine je pod šumskom vegetacijom u kojoj dominiraju izdanačke bukove i hrastove šume, uz manje učešće veštački podignutih sastojina četinara.

Kosmaj i njegova šira okolina predstavljaju područje od posebnog kulturno-istorijskog značaja, sa većim brojem zaštićenih kulturnih dobara i evidentiranih spomeničkih objekata i mesta. Glavne istorijske vrednosti su manastir Pavlovac, spomenik kulture od velikog značaja i zaštićeno arheološko nalazište Kasteljan, kao i manastir Tresije, crkva sv. Petra i Pavla u Nemenikućama i crkva svete Trojice u Koraćici.

Upravljanje PIO „Kosmaj“ ostvaruje se preko Šumskog gazdinstva „Beograd“ iz Beograda.