Kumova Vodenica je najveća vodenica, brvnara na reci Toplici, po stilu gradnje datira iz vremena početka 18. veka.
Zvaničnih podataka nema, ali po upamćenoj priči, čuveni trgovac iz vremena Obrenovića, Stevan Jeremić iz obližnjeg sela Ratkovac, otkupljuje vodenicu od Turaka oko 1800. godine. Vredna trgovčeva imovina, od koje i deo valjevskog “Grand” hotela, 1/3 tamnavskog sela Sovljak, kasnije biva prodata, ali amanet (zakletva) da se “Jeremića vodenica” ne prodaje, ostaje sve do 70-tih godina prošlog veka.
Dugogodišnji vodeničar Radovan Milutinović, zvani “Šonđa”, iz sela Markova Crkva, vremenom postaje vlasnik većeg dela vodenice. Nemarom i neslogom vodenica 90-tih godina 20. veka biva zatvorena, zapuštena i dovedena do propadanja.
prvobitno stanje, oronula vodenica
Kumova Vodenica – Novija istorija
Sadašnji autentični izgled dobija zahvaljujući novim vlasnicima, kumovima Slavku i Milanu, koji su je otkupili i potpuno renovirali 2009. godine, a 2010. godine je pustili u rad i sa pravom i ponosom je nazvali “Kumova Vodenica”.
Poslednja na rečnom toku Toplice, ili prva od njenog ušća u Kolubaru, po prilivu i količini vode, logično i jeste najveća tj. jedina sa tri vitla (kola), ili tri kamena. Izgled i način rada potpuno odgovara provobitnom stanju, a kukuruz i pšenica prolaze od koševa, čekatala, između trsteničkog kamenja, pored drvenih okoliša, u hrastove mučnjake, baš na način koji su zamislili stari majstori.
Ambijent upotpunjuju priručni alati, drvena sita, stara vaga, originalno ognjište sa kubetom za dim i sušenje mesa. Vodeničareva soba je autentična, sa ćilimima, drvenim tronšcima, starinskim kredencima i slamaricom za odmor.
Dokaz o originalnosti “Kumove Vodenice” se može naći i u prvih par epizoda čuvene serije “Vuk Karadžić” iz 1987. godine. Još stariji su video zapisi u jednoj epizodi kultne serije za decu “Priče iz Nepričave” iz davne 1983. godine, sa Milenom Dravić i Zoranom Radmilovićem (u ulozi vodeničara).
